Construeren en examenvormen

Het construeren van examens wordt binnen mbo-scholen steeds meer vervangen door samen met andere scholen examens te ontwikkelen bij examenleveranciers of stichtingen waar vervolgens de examens worden ‘ingekocht’. Recentelijk is een systeem van ‘validering’ van de examens ontwikkeld. Dit betekent dat, afhankelijk van de keuze van de school, examenleveranciers en – stichtingen verplicht gecertificeerd moeten zijn. Bij zelf construeren van examens moeten scholen zich houden aan landelijke collectieve afspraken of de examens extern laten valideren. Scholen kiezen voor hun examens uit diverse vormen zoals Proeve van Bekwaamheid, theorie of portfolio. Voor Nederlands (onderdelen Lezen en Luisteren), Rekenen en Engels zijn centrale examens beschikbaar (Cito). Voor de overige examenonderdelen van Nederlands (Spreken, Gesprekken voeren en Schrijven) kunnen scholen zelf examens construeren of inkopen en worden eisen gesteld deels vanuit wetgeving.

Kwaliteitseisen

De algemene kwaliteitseisen zoals validiteit, betrouwbaarheid, transparantie en uitvoerbaarheid zijn ook in het mbo van toepassing. In de praktijk gaat het met name om te voldoen aan:

  • Adequate examenvormen, zoals Proeve van Bekwaamheid, praktijkopdracht, examengesprek, theorie-examen of een combinatie hiervan;
  • Aansluiting op het niveau van het uitstroomprofiel. Het onderscheid in niveau 1,2,3 of 4 dient tot uitdrukking te komen in de moeilijkheidsgraad van het examen;
  • Duidelijke instructies voor de kandidaat en de beoordelaars zodat ieder weet wat de opdracht is, welke voorwaarden aan de orde zijn en wanneer het examen behaald is;
  • Observeerbare of herleidbare beoordelingscriteria of een antwoordmodel (bij een schriftelijk examen);
  • Een verantwoorde cesuur.

Bij de constructie van examens wordt gewerkt met een matrijs. De vaststellingscommissie stelt zowel matrijs als examenproduct vast. Aan de deskundigheid van zowel constructieteams als leden van vaststellingscommissies worden eisen gesteld. Deels vanuit wetgeving, deels vanuit de verantwoordelijkheid van de scholen.