Informatie over examinering in het mbo: Hoe ziet het mbo-programma er uit? Wie is verantwoordelijk voor de examinering? Wat is een kwalificatiedossier en op welke manier worden de keuzedelen geëxamineerd?

Het mbo-programma

In de herziene kwalificatiestructuur bestaat een kwalificatiedossier uit een basisdeel en profieldelen. Een basisdeel en een profieldeel samen vormt de kwalificatie. Keuzedelen zijn de ‘plus’ op de kwalificatie en maken de opleiding compleet. Er zijn in totaal 176 kwalificatiedossiers, met bijna 500 uitstroomkwalificaties, verdeeld over vier niveaus. Het mbo kent twee leerwegen: beroepsopleidend (bol) en beroepsbegeleidend (bbl). Voor beide leerwegen gelden dezelfde exameneisen. Er zijn ruim 750 keuzedelen. Het aantal keuzedelen groeit en zal de komende jaren nog toenemen.

Het mbo-examen

Mbo-scholen zijn zelf verantwoordelijk voor het maken van de examens en de examinering. De generieke eisen Nederlands, Rekenen en Engels worden deels door centrale examens afgesloten. Voor Nederlands zijn er ook instellingsexamens en voor Engels alleen voor niveau 4 opleidingen.
Voor het beroepsgerichte programma dat gerelateerd is aan de kwalificatiedossiers maken de mbo-scholen de examens vaak samen. In toenemende mate maken ze gebruik van inkoop bij examenleveranciers waarbij ze intensief betrokken zijn. Vaak hebben de scholen daarbij een actieve inbreng door het meewerken aan ontwikkelgroepen.

Voor de meeste opleidingen is er keuze uit meerdere examenleveranciers. De inspectie ziet toe op de kwaliteit van de examens en de examinering.
Daarnaast geldt voor diplomering dat iedere student een inspanningsplicht heeft op het onderdeel Loopbaan en Burgerschap. Dat wil zeggen dat de studenten hier gedurende hun opleiding aan werken door verschillende opdrachten uit te voeren. Per mbo-school, of soms zelfs per team kan dit verschillend zijn ingericht. Een andere diploma-eis is dat de beroepspraktijkvorming (bpv) met een voldoende moet worden afgesloten. Ook daarvoor geldt dat iedere mbo-school daar zelf invulling aan geeft.

Kerntaken

Het kwalificatiedossier kent een indeling naar basiskerntaken en profielkerntaken. Afhankelijk van de kwalificatie kan het aantal kerntaken verschillen. Per kerntaak zijn er werkprocessen beschreven. Het is toegestaan om de basis- en profielkerntaken samen of los van elkaar te examineren. Het is mogelijk om alle kerntaken van de kwalificatie af te sluiten met één Proeve van Bekwaamheid (pvb) of met meerdere examens in diverse vormen. Dit is afhankelijk van het type beroep waarvoor wordt opgeleid. Het is verplicht om op het diploma de resultaten per kerntaak te vermelden.

Keuzedelen

Keuzedelen worden vaak afzonderlijk geëxamineerd, maar het kan ook in combinatie met een kerntaak/werkproces. Het resultaat van de keuzedelen wordt in de resultatenlijst opgenomen. De behaalde keuzedelen worden op het diploma vermeld. Vanaf de cohorten 2018 gaan de resultaten die studenten behalen op de keuzedelen, meetellen in de slaag-zakregeling1. Afhankelijk van het niveau van de opleiding volgt een student één of meer keuzedelen. Keuzedelen verschillen in omvang, variërend van 240 studiebelastingsuren (sbu) of een veelvoud daarvan. Met de keuzedelen kan een student zich verdiepen of verbreden op zijn/haar vakgebied. Of zich voorbereiden op doorstroom naar een hoger niveau in het mbo of naar het hbo.

1 Gezien de complexiteit en voorbereidingstijd, ligt er een verzoek bij het ministerie van OCW om deze ingangsdatum met 2 jaar uit te stellen.